پیامد جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل بر آینده توافقات ابراهیم در معماری امنیتی خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه جامع امام حسین (ع)

چکیده

چکیده
جنگ دوازده روزه میان اسرائیل و ایران، به‌عنوان یک نقطه عطف در دینامیک‌های امنیتی خاورمیانه، آزمونی حیاتی برای سنجش اعتبار و کارآمدی توافقات ابراهیم به شمار می‌رود. این پژوهش به تحلیل پیامدهای این بحران بر توافقات ابراهیم می‌پردازد. پیمانی که با هدف بازتعریف معماری امنیتی منطقه و ایجاد یک ائتلاف منطقه‌ای شکل گرفته بود. این مقاله با استفاده از روش کیفی و رویکرد تحلیل پیامد به این پرسش اصلی پاسخ می‌دهد که جنگ مذکور چگونه کارآمدی و آینده این توافقات را در خلیج فارس به چالش کشید. یافته‌ها نشان می‌دهد که این جنگ، با آشکار ساختن شکاف بنیادین میان رویکرد امنیتی مبتنی بر قدرت سخت اسرائیل و اولویت کشورهای عربی برای ثبات اقتصادی، ظرفیت محدود توافقات را در مدیریت بحران‌های بزرگ نمایان ساخت. به‌ویژه، تجربه کشورهایی مانند قطر که به دلیل میزبانی از پایگاه‌های خارجی ناخواسته درگیر منازعه شدند، مفهوم امنیت مبتنی بر اتحاد با قدرت‌های فرامنطقه‌ای را عمیقاً به چالش کشید. در نتیجه، این پژوهش استدلال می‌کند که جنگ ۱۲ روزه، توافقات ابراهیم را از یک «پروژه ائتلاف امنیتی» در حال ظهور، به یک «چارچوب دیپلماتیک محدود» تقلیل داد که اعتبار آن به‌عنوان سنگ بنای یک نظم امنیتی پایدار در منطقه، به طور جدی تضعیف شده است.

کلیدواژه‌ها


  1.  منابع و مآخذ

    منابع فارسی

    1. برزگر، ابراهیم، خرمشاد، محمد باقر، بهر، عباسعلی و عالیشاهی، عبدالرضا، 1400، ریشه‌ها و پیامدهای امنیتی نفوذ رژیم صهیونیستی در خلیج فارس با تاکید بر نقش محوری محمد بن سلمان، فصلنامه آفاق امنیت، سال چهاردهم، شماره 52.
    2. عالی شاهی، عبدالرضا، تشدید تعامل گرایی ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران در پساناآرامی های غرب آسیا، پیامدهای ترور سرلشکر قایم سلمانی، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی سیاسی، سال چهارم، شماره 3.
    3. قادری، حاجت، مصطفی، جودی، حسین، حیدریان، سجاد، 1399، تبیین ژئوپلیتیکی بازساخت ریملند در چارچوب صلح ابراهیم، فصلنامه آمایش سیاسی فضا، دوره 3، شماره 1.
    4. لطفی، میلاد، کوهکن، علیرضا، 1403، توافق ابراهیم و تأثیر آن بر اقتصاد سیاسی منطقۀ خلیج‌فارسمطالعات اقتصادی سیاسی بین الملل، دوره 7، شماره 1.
    5. مقومی، امیررضا و حاتمی نژاد، محمد، 1401، پیمان ابراهیم فصلی جدید در روابط رژیم صهیونیستی با جهان عرب، انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابراز معاصر، تهران.
    6. هرسنی، صلاح الدین، 1400(الف)، ترامپ وجمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر کلهری.
    7. هرسنی، صلاح الدین، 1400(ب)، منطقه عرب آسیا روی مدار تخاصم، رقابت جریان‌های وهابی - سلفی با ژئوپلیتیک گرایی شیعی، مطالعات منطقه‌ای جهان اسلام، سال 21، شماره 2.

    منابع انگلیسی

    1. Amr, Y. (2021). The regional impact of Abraham Accords. Modern War Institute Report, Series 2021(2).
    2. Brandon, F. (2021). Israeli-Arab normalizations: An inflexion point for the Middle Eastern politics. Montaigne Institute.
    3. Dana, T. The geopolitics of the Abraham Accords: A critical view on militarization. PRISME Initiative.
    4. Elie, P. (2018). Saudi Arabia and Israel: From secret to public engagement, 1948–2018. Middle East Journal, 72(4).
    5. Helfont, T. (2018). A more forward role for the Gulf? Combatting terrorism at home and abroad. Orbis, 62(3), 454–472.
    6. Lekhraibani, R., Rutledge, E., & Forstenlechner, I. (2015). Securing a dynamic and open economy: The UAE’s quest for stability. Middle East Policy, 22(2), 108–124.
    7. Ramani, S. (2017, December). The Saudi-UAE alliance could be weaker than it appears. The National Interest. Retrieved June 2202 from.
    8. https://nationalinterest.org/feature/the-saudi-uae-alliance-could-be-weaker-it-appears-23606
    9. Sharma, A. Can the Iran-Israel war reignite Abraham Accords?
    10. Wehry, F. (2015). The authoritarian resurge: Saudi Arabia’s anxious autocrats. Journal of Democracy, 26(2), 71–85.

    11.Winkler, Z. J. The Abraham Accords: A stable bridge in unstable times. Intergovernmental Research and Policy Journal.

    وب سایت های تحلیلی

    1. دیپلماسی ایرانی، 1404، تحلیل حقوقی حمله نظامی اسرائیل به خاک ایران و زیرساخت‌های غیرنظامی از منظر حقوق بین‌الملل، کد خبر ۲۰۳۳۴۶۲ قابل مشاهده در سایت http://irdiplomacy.ir/fa/news/
    2. 2. موسسه مطالعاتی تحریه،1404، واکاوی تاثیر جنگ ایران و اسرائیل بر پروژه پیمان ابراهیم، تاخیر انتشار خبر 01/06/1404، کد خبر 33251 قابل مشاهده در سایت

    https://www.tahririeh.com/news/   

    https://www.wsj.com/world/middle-east/in-twist-u-s- diplomacy-served-as-cover-for-israeli-surprise-attack-c79b2206

    https://www.iras.ir

    https://jinsa.org/us-used-about-a-quarter-of-its-high-end-missile-interceptors-in-israel-iran-war-exposing-supply-gap/

    https://www.khabaronline.ir/news

    https://www.mashreghnews.ir/news

    https://akharinkhabar.ir/politics