کهن الگوهای ملی - مذهبی در تقویت گفتمان مقاومت: )مطالعه موردی جنگ 11 روزه ایران و رژیم صهیونیستی(

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

درمواجهه با بحران های نظامی ،جوامع نیازمند سازوکارهایی برای حفظ انسجام روانی و اجتماعی
هستند.گفتمان مقاومت در ایران،با تکیه بر کهن الگوهای ملی و مذهبی،یکی از موثرترین ابزار ها برای تقویت
تاب آوری روانی در شرایط جنگی محسوب می شود.این مقاله با تمرکز بر جنگ 70 روزه ایران و اسرائیل در
خرداد 7424 ،به بررسی نقش هم افزایی نماد های ملی )مانند وطن پرستی،غرور تاریخی،و اسطوره های
ایرانی(و مذهبی)مانند عاشورا،شهادت،انتظار و ظلم ستیزی(در شکل گیری گفتمان مقاومت و تاثیر آن بر
سلامت روانی جامعه میپردازد. در این میان ،جنگ روانی دشمن نیز به عنوان یک مولفه تهدید کننده،تلاش
داشت با بهره گیری از، ابزار های رسانه ای،انتشارات اخبار جعلی،بزرگ نمایی تلفات و القای نا امیدی،انسجام
روانی جامعه را تضعیف کند.با این حال،هم افزایی کهن الگو های فرهنگی و دینی در ایران،توانست با تولید
روایت های امید بخش،بازنمایی قهرمان ملی و مذهبی،تقویت حس تعلق جمعی ،اثرات جنگ روانی را تا حد
زیادی خنثی کند.رسانه های داخلی با تلفیق نماد های مقاومت و بازآفرینی روایت های تاریخی،بستر تخلیه
هیجانی ،آرام سازی روانی و بازسازی اعتماد عمومی را فراهم ساختند.این پژوهش با بهره گیری از نظریه های
تحلیل گفتمان انتقادی)فرکلاف،فان دایک(و مطالعات فرهنگی ،نشان می دهد که گفتمان مقاومت در ایران ،نه
تنها ابزاری سیاسی و امنیتی ،بلکه سازوکاری روانی و اجتماعی برای مدیریت بحران و حفظ سلامت روانی
جامعه است. این پژوهش از نوع تو یفی تحلیلی با رویکرد کیفی انجام می شود.هدف آن،بررسی نحوه ی –
باز نمایی و هم افزایی کهن الگو های ملی و مذهبی در گفتمان مقاومت و تحلیل تاثیر آن بر سلامت روانی
جامعه در مواجهه با جنگ روانی دشمن است. در پایان پیشنهاد می شود برای بهره گیری از این ظرفیت در
سیاست گذاری فرهنگی و رسانهای مد نظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


  1. فهرست منابع

    1. قرآن کریم.
    2. اردلان جوان، سیدعلی ( ۱۳8۷). تجلی شاعرانه اساطیر و روایت تاریخی و مذهبی در اشعار خاقانی، مشهد: آستان قدس رضوی.
    3. احمدی، بابک (1387). ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.
    4. بیلسکر، ریچارد­(1384). یونگ، مترجم حسین پاینده، تهران، طرح نو.
    5. بهروز لک،غلامرضا (1386).کاربرد تحلیل گفتمان در مطالعات سیاسی اسلامی،مجموعه مقالات روش شناسی در مطالعات سیاسی اسلام،تهران،دانشگاه امام صادق(ع).
    6. برژنسکی،زبینگو (1369).در جستجوی امنیت ملی ،ترجمه ابراهیم خلیلی،تهران،سفیر.
    7. پایگاه خوشحال(1404) .گلچین مداحی های مقاومت و جهاد اسلامی . Khooshhal.ir/music
    8. جعفری هزارانی،نورالدین(1403) تحلیل جامع توانمندی های نظامی و راهبردی اطلاعاتی ایران و اسرائیل بازیابی شده ازhttp://civilica/not/5349
    9. خسروی، محمد (1400). «بازنمایی کهن‌الگوهای عاشورایی در رسانه‌های مقاومت». فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، 14(2)، 23–50.
    10. رشیدپور، علی و مرادی، علیرضا (1399). «درآمدی بر مبانی نظری هم‌افزایی فرهنگی در گفتمان مقاومت». فصلنامه فرهنگ و ارتباطات، 11(4)، 67–84.
    11. دبیری مهر، امیر (1398). «مولفه‌های فرهنگی گفتمان مقاومت اسلامی در خاورمیانه». فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 12(3)، 45–68.
    12. دقیقیان، شیرین­دخت (1387). شخصیت­پردازی در ادبیات داستانی. چاپ دوم. تهران: مروارید.
    13. دین پرست،فائزه(1389).تحلیل گفتمان ولایت فقیه در نظام سیاسی ایران،تهران،دانشگاه امام صادق (ع).
    14. رهدار،احمد(1404) راز ماندگاری تمدن ایرانی در پیوند دین و هویت ملی بازیابی شده از http://www.agaah.ir/news/15565
    15. سوسور،فردینان دو(1378).دوره زبان شناسی عمومی،ترجمه کورش صفوی،تهران،هرمس.
    16. شریعتی، علی (۱۳۹۰). علی حقیقتی بر گونة اساطیر، تهران: علمی و فرهنگی.
    17. --------- (1357). تشیع علوی و تشیع صفوی. تهران: حسینیه ارشاد.
    18. شمیسا، سیروس ( ۱۳۷۸). نقد ادبی، چاپ نخست، ویراست دوم، تهران: میترا.
    19. صدانت(2021). وطن در برابر ناسیونالیسم دو سرمشق تعریف هویت اجتماعی بازیابی شده از 3danet.ir)).
    20. عبدی، عباس (1390). «نقش رسانه ملی در مقابله با جنگ روانی». ماهنامه مدیریت رسانه، 5(1)، 12–25.
    21. عیوضی،محمد و همکاران(1403). انسجام مذهبی در ایران و ارتباط آن با امنیت ملی ،تهران،اندیشه.
    22. لک،منوچهر(1384). هویت ملی در شعر دفاع مقدس ،فصلنامه مطالعات ملی ،ش 2 ص132-111.
    23. لک زایی،نجف و دیگران(1384).امنیت ملی و دولت اسلامی از منظر فقه شیعه،فصلنامه سیاست متعالیه،سال چهارم،شماره 14،41-61.
    24. میر قادری،کیان (1391).بن مایه ادبیات مقاومت در قرآن،دوره اول ،شماره اول.
    25. محمدی سیرت و ترابی اقدام(1396).الگوی نمایش نقش امنیت آفرین هشدای محور مقاومت در رسانه ملی،در فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس،سال سوم،شماره 1.بهار و تابستان 1396.
    26. مطهری، مرتضی (1360). حماسه حسینی. تهران: انتشارات صدرا.
    27. نوروزی ،محمد تقی (1385).فرهنگ دفاعی –امنیتی،تهران،سنا.
    28. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(1404). تشریح فعالیت های فرهنگی و هنری در مناسبت های ملی و مذهبی.
    29. همشهری آنلاین(1404).جزئیات تازه از اسنادی که ایران از اسرائیل در اختیار گرفته بازیابی شده ازhttps://www.hamashahri.onlin.ir/news/95375

    30.یونگ ،کارل گوستاو(1368) چهار صورت مثالی ،ترجمه پروین فرامرزی،مشهد ،معاونت فرهنگی­ آستان قدس  رضوی،مشهد.

    1. یاوری، حورا ( 1382 ). روانکاوی اسطوره­ای گستره اسطوره. گفتگو‌های محمد رضا ارشاد، تهران: هرمس، صص 375-351.

     

    1. Jung,c.g(1968).the Archetypes,and the collective unconscious.princeton university press.
    2. Castells,M(2009).communication.power.oxford university prss.

    34.(Assmann, J.) (2011). Cultural Memory and Early Civilization. Cambridge University.

    35.(Jung, C. G.) (1968). The Archetypes and the Collective Unconscious. Princeton University Press.

    36.Linebarger, P. M. A.) (1954). Psychological Warfare. Combat Forces Press.