بررسی چگونگی تاثیرگذاری داده‌ها و اطلاعات بر تحولات سیاسی و ژئوپلتیکی منطقه و نقش محور مقاومت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

دوره گذار در نظم بین‌المللی به معنای دوره‌ای خاص است که در آن نظم پیشین با چالش‌ها و تغییرات عمیق مواجه ؛ و نظم جدید هنوز تثبیت نشده است .­از ویژگی‌های برجسته این دوره می‌توان به کاهش قدرت هژمون، ظهور قدرت‌های جدید، افزایش رقابت‌های ژئوپلیتیک، و گسترش نقش اطلاعات و داده‌ها در تحولات بین‌المللی اشاره کرد. در چنین شرایطی، بازیگران مختلف با استفاده از اطلاعات به‌عنوان ابزار قدرت، ظرفیت‌های خود را توسعه داده و در روندهای ژئوپلیتیک تأثیر می‌گذارند. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش‌های ترکیبی کمی و کیفی، به بررسی جایگاه محور مقاومت در نظم بین‌المللی پرداخته است. داده‌ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحلیل شده‌اند. از آزمون‌های آماری مانند تحلیل توصیفی، همبستگی و رگرسیون چندمتغیره برای ارزیابی رابطه بین اطلاعات و توانمندی‌های محور مقاومت استفاده شده است. محور مقاومت، به‌عنوان یک کنشگر کلیدی در غرب آسیا، در این دوره با فرصت‌ها و چالش‌های متعددی روبروست. این پژوهش سه محور اصلی را تحلیل می‌کند: وضعیت‌سنجی محور مقاومت از نظر اطلاعاتی، سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی؛ پیامدهای نظم در حال گذار جهانی شامل فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از گسترش اطلاعات؛ و الزامات نقش‌آفرینی محور مقاومت با توجه به تحولات ژئوپلیتیک. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های اطلاعاتی می‌تواند به تقویت جایگاه محور مقاومت در دوران گذار کمک کند.

کلیدواژه‌ها


  1. منابع و مآخذ

    1. ابطحی، زمانیان و طاهری. (1399) ، بررسی سیاست‌های فراملی جمهوری اسلامی ایران و امنیت ایران و خاورمیانه.
    2. اسدی، علی اکبر .(1402)، شرایط جدید نظم بین‌المللی: فرصت‌ها و چالش‌های نقش‌آفرینی محور مقاومت، همایش بین‌المللی هندسه نظم جدید جهانی، دانشگاه عالی دفاع ملی، اردبیهشت 1402.
    3. اکبری، حسین.(1388)؛ پدیده مقاومت بسترساز اعمال قدرت فراملی جمهوری اسلامی ایران، مجله سیاست دفاعی، شماره 66.
    4. برژینسکی، ز، (1386)؛ انتخاب: سلطه یا رهبری، ترجمه امیر حسین نوروزی، نشر نی.
    5. بوزان، باری .(1389)، ایالات متحده و قدرت‌های بزرگ، ترجمه عبدالمجید حیدری، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    6. بهاره سازمند. (1401) ،آینده نظام بین‌الملل.
    7. بیانات حضرت امام خمینی .(ره)، صحیفه نور، جلد اول.
    8. بیانات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله) در خصوص نظم جهانی khamenei.ir .
    9. جوزف نای .(2017) ،آینده قدرت، ترجمه محمد حیدری و آرش فرزاد، تهران، فرزان روز.
    10. خسروی، علیرضا و اسدی، علی اکبر .(1402)، نظم بین‌المللی و سناریوهای آینده، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    11. دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال. (1394)،نظام بین‌الملل آینده و پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت؛ دوره 4؛ 1394/02/30 - 1394/02/31.
    12. رئوف شیبانی، محمدرضا و سعید ساسانیان .(1398)،بررسی تحولات محور مقاومت (نشست ماه)، ماه‌نگار دیده‌‌‌‌بان امنیت ملی. پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    13. زارعان، احمد. (1402)، تأثیر ژئوپلیتیک مقاومت بر شکل‌گیری نظم جدید جهانی، همایش بین‌المللی هندسه نظم جدید جهانی، دانشگاه عالی دفاع ملی، اردبیهشت 1402.
    14. سلیمان‌پور، هادی و عبادلله مولایی.(1392)، قدرتهای نوظهور در دوران گذار نظم بین‌الملل؛ فصلنامه روابط خارجی، سال 5، شماره 1، بهار .
    15. شاپوری، مهدی .(1401)، محور مقاومت، جمهوری اسلامی ایران و نظم منطقه‌ای، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
    16. مهرداد حلال‌خور و آرش سعیدی‌راد .(1401) ، افول هژمونی ایالات متحده آمریکا و نظم جدید جهانی.
    17. نجف‌زاده، فاطمه و ماشاالله حیدرپور، محمد ترابی .(1400)،نقش جبهه مقاومت اسلامی در سیاست‌گذاری عمومی ایران در مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، دوره 7 شماره ۴ ، شماره پیاپی 28.

    منابع لاتین:

    18.Allison, Graham. (2017a). Destined For War: Can America and China escape Thucydides's Trap, (Houghton Mifflin Harcourt, Boston, ISBN 9780544935273).

    19.Arendse Huld (2022). "China’s Tax, Investment, and Trade Agreements with Countries in the Middle East", China Briefing (02/06/2023).

    20.Andrew Hyde (2022). "China’s Emerging Financial Influence at the UN Poses a Challenge to the U.S.", The Henry L. Stimson Center (02/10/2023), at: https://www.stimson.org/2022/chinas-emerging-financial-influence-at-the-un/

    21.Cooley, A., Nexon, D; Ward, S. (2019). Revising order or challenging the balance of military power? An alternative typology of revisionist and status-quo states. Review of International Studies: 1 of 20.

    22.Daniel McDowell, “New Order: China’s Challenge to the Global Financial System,” World Politics Review, April 14, 2015.

    23.Degang Sun (2019). “China’s Whole-of-Region Diplomacy in the Middle East: Opportunities and Challenges”, China Quarterly of International Strategic Studies, Vol. 5, No. 1, Pp. 49-64.

    24.Dunnigan, James F. (1999); Dirty Little Secrets of the Twentieth Century. William Morrow Paperbacks; 1st Edition.

    25.chinas-new-security-architecture-for-the-middle-east/

    26.Lovely, Mary (2023), “the trouble with Trans-Pacific Trade; How Washington Can get its allies on board with its New Strategy”, Foreign Affairs, January.